Café Boschhuis, Zuidlaren (Drenthe)

In Zuidlaren staat aan de Millystraat sinds 1907 een bijzonder gebouw dat inmiddels de status van Rijksmonument heeft. De opdrachtgever voor de bouw is houthandelaar, koopman en kastelein Berend Bentum die op de desbetreffende locatie in 1899 een koffiehuis drijft, simpelweg Café Bentum genaamd.

Het nieuwe pand wordt in art nouveau-stijl ontworpen door architect Hinderikus Albertus Zondag, kleinzoon van de kastelein van Hotel Zondag in Zuidlaren. Hinderikus, die uit Noordlaren afkomstig is, schopt het tot gemeentearchitect van Zuidlaren. De bouw wordt gegund aan aannemer Jeen Werkman voor 980 gulden.

Na de sloop van het oude café met kegelbaan, ‘een onooglijk gebouw’, verrijst de opvolger in 1907 op dezelfde plek. Berend kan van het nieuwe café Bentum maar kort genieten, want hij overlijdt in 1908. De familie zet het bedrijf voort, bekend is in ieder geval dat zoon Cornelis Bentum als hij tot wasdom komt eveneens als kastelein, koopman, houthandelaar en betonboer te boek staat.

Wanneer de naam café Bentum in café Boschhuis is veranderd? Dat weten we niet precies. De oudste vermelding met de naam Boschhuis dateert in ieder geval uit 1917, in een advertentie in het Nieuwsblad van het Noorden. Lucas Bentum, broer van Cornelis is later eigenaar van een ander café Bentum, namelijk aan de Dorpsstraat in Kiel-Windeweer, hemelsbreed 7,5 km verderop. Is dat de reden voor de naamswijziging? Ook dat weten we niet.

Het nieuwe pand in Zuidlaren uit 1907 biedt oorspronkelijk onderdak aan een winkel, een woonhuis en een café. Het staat midden op de brink, op een gedeelte dat in die tijd wordt bebouwd met statige notabelenwoningen. In de jaren 1940 wordt de winkel bij de woning getrokken, een decennium later gaat het cafégedeelte op de schop en verandert de houtschuur in een karakteristiek oud-Drents zaaltje. Ondanks alle aanpassingen zijn hoofdvolume en gevelindelingen nagenoeg ongewijzigd.

De huidige uitbater is sinds 2021 Eric Mol. Hij begint voortvarend in coronatijd, onder meer met de restauratie van de typische caféveranda uit de bouwperiode. Rond de eeuwwisseling (van de 19e op de 20e) zijn er daar meer dan 100 van in de provincie, nu is slechts nog een handvol in goede staat. Waaronder die van Café Boschhuis.

Met dank aan Café Boschhuis | flickr.com, historischarchief.midden-groningen.nl, monumenten.nl, Frans Schouten en Gerard de Vries (Aangenaam verpoozen. Veranda’s bij Drentse cafés), Wikipedia, Hans R. van der Woude