De Zwaan, Hollum (Friesland)

Lang geleden staat er in Hollum, het grootste dorp op Ameland, een herberg met de naam De Roode Leeuw. Veel daarover is niet bekend, maar wel dat deze in 1772 wordt gesloopt om vrij baan te maken voor de bouw van een gloednieuw Heerenlogement met blauwe dakpannen, een schuur voor acht paarden en acht koeien en een 'zeer ruime' groente- en kruidentuin. Verantwoordelijk voor dit alles is Johannes Tjallings Zwart, die als meesterbakker in Hollum klaarblijkelijk goed heeft geboerd.

Het gebouw wordt als logement gebruikt voor 'gegoede luyden' en 'tot gerief der kooplieden, die hier, by gelegenheid van aanzielyke verkoopingen van gestrande goederen, van alle kanten samenvloeien'. Ook dient het als postkantoor en als ontmoetingsplek voor de burgemeester, de notaris, de dokter en andere notabelen. In het pand bevindt zich nog steeds de Heerskamer, die geheel in 18e-eeuwse rococostijl is ingericht. In vroegere tijden worden in deze kamer de burgemeesters en volmachten van Hollum gekozen. Na de aansluiting van Ameland op het telefoonnet in 1908 is De Zwaan een van de eerste gebouwen op het eiland met een telefoonverbinding, handig als in geval van nood de reddingboot uit moet varen.

Van veel herbergiers en caféhouders van het Heerenlogement annex De Zwaan (die naam komt rond 1900 op) tussen toen en nu zijn de namen bekend. Na Johannes Tjallings Zwart passeren uitbaters als Douwe Drieuwes van der Laag, Pieter Ragien, Jan Visser, Job Visser en Jacob en Willem Brouwer de revue, gevolgd door Gerrit Visser en de families Appelman, Lublink, Van der Werff en Walthaus. Sinds 2008 is Agnes Burema de trotse eigenaar.

In de bebouwing op Ameland is De Zwaan een opvallende aanwezige. Niet alleen vanwege de leeftijd, maar ook doordat de gevels zijn uitgevoerd in rode Groninger baksteen. Dit in tegenstelling tot de meeste andere gebouwen op het eiland die van gele Friese kleinesteen zijn gemaakt. Naast de vrijwel onveranderd gebleven Heerskamer is er nog van alles in De Zwaan te vinden dat naar vroeger verwijst, waaronder de oude regenwaterput in de vloer van het cafégedeelte.

Met dank aan Herberg de Zwaan | De Amelander van Toen, amelanderhistorie.nl, Wikipedia