't Tolhuis, Hilversum (Noord-Holland)

Het gebouw waar we Café ’t Tolhuis kunnen vinden, dateert uit 1792. Hier aan het einde van de Emmastraat splitst de weg zich links in de richting van Baarn en rechts in de richting van Utrecht. Om in die tijd de bestrating van deze wegen te bekostigen, wordt tol geheven. Daarvoor wordt dit gebouw in 1834 als tolhuis ingericht. Dit verklaart de deuren aan beide kanten van het pand, want ter hoogte van deze deuren staan de slagbomen waar de tol wordt geïnd.

De toltarieven gelden niet voor personen, maar voor de dieren die je over de weg vervoert. Wie de weg wil betreden met een enkel kalf, schaap of varken, hoeft maar 1 cent te betalen. Een paard voor een rijtuig met vier wielen kost je 7½ tot 30 cent, afhankelijk van het gewicht van de wagen. Alleen de koninklijke familie is uitgezonderd van de tolbetaling. Zij wonen destijds in paleis Soestdijk en rijden regelmatig langs het tolhuis om thuis te komen.

In 1898 wordt de tolheffing verplaatst en drie jaar later, in 1901, opent de familie Van Roomen wat zal uitgroeien tot het oudste café van Hilversum: Café ’t Tolhuis. In de jaren 1950 en 1960 dient ’t Tolhuis ook als start- en eindpunt voor examenkandidaten van het CBR, waarna de kandidaten in het café te horen krijgen of ze geslaagd zijn voor hun rijbewijs. Ook prinses Beatrix krijgt in die tijd het positieve nieuws in ’t Tolhuis te horen.

Café ’t Tolhuis is 111 jaar lang geleid door verschillende generaties van de familie Van Roomen. In 2021 word het overgenomen door Patrick Lommers, die het café met behoud van het oorspronkelijke karakter grondig opknapt. Lommers is eigenaar van wel meer eeuwcafés in Noord-Holland en Utrecht, waaronder Café ’t Bonte Paard in Laren (uit 1739), Ome Ko in Muiden (uit 1801), Café 1890 in Amstelveen (uit 1890 dus), Moeke Spijkstra in Blaricum (uit 1902) en Café Moeke in Hollandsche Rading (uit 1909). Zijn laatste aanwinst in 2026 is Café d'Ouwe Tak in Blaricum (uit 1847).

De eeuwcaféverzamelaar gelooft er heilig in dat een goed café de ziel van een gemeenschap ademt. "Er wordt gedronken, gepraat, gelachen, genoten. Er worden geheimen en verdriet gedeeld en er worden vriendschappen voor het leven gesloten. De sfeer weerspiegelt de cultuur en de historie van het dorp; mensen voelen zich er thuis." Hear hear.