Nieuw: het eeuwcafé
Met ingang van vandaag biedt Herbergen van Nederland volop ruimte aan een andere steunpilaar van de vaderlandse gastvrijheidsindustrie: het klassieke café, al dan niet met een bruin getint interieur en al dan niet kleedjes op tafel. We kiezen daarbij voor de cafés die meer dan 100 jaar oud zijn en die we de voor de hand liggende eretitel eeuwcafé geven.
Op dit moment staan er op onze website enkele tientallen beschreven, maar dat gaan er snel meer worden. Er zijn nu, het is augustus 2026, in Nederland zo’n 10.000 cafés van alle leeftijden. Volgens een eerste schatting zou 6 tot 8 procent ervan ouder zijn dan 100 jaar, zeg voor het gemak 700 stuks.
De eerste 33 ervan zijn nu op onze site te zien: https://www.herbergenvannederland.nl/eeuwcafes/
Deze cafés hebben natuurlijk niet allemaal dezelfde geschiedenis achter de rug. Aan de ene kant zijn er cafés die al meer dan 100 jaar op dezelfde plek staan en die onder dezelfde naam generatie na generatie op dezelfde manier door dezelfde familie worden uitgebaat. Aan de andere kant zijn er eeuwcafés die instorten of afbranden, opnieuw worden opgebouwd, desnoods op een andere plek, met uitbaters die elkaar in sneltreintempo opvolgen en met namen en formules die met elke nieuwe kastelein veranderen.
Het zij zo, want voor ons zijn het allemaal eeuwcafés, zolang ze min of meer ononderbroken in dezelfde stad of in hetzelfde dorp meer dan een eeuw lang de functie van horecagelegenheid vervullen, met de mogelijkheid voor consumptie van dranken ter plaatse, met een korte of langere verblijfsduur. Wie zich inmiddels uitsluitend als restaurant presenteert, voldoet dus niet aan deze criteria. De andere types – van het café-restaurant, het eetcafé, het grand café, het café-diner, café-zaal en de gastro- en restobars – doen dat daarentegen wel, terwijl de hotel-café-restaurants van meer honderd jaar weer kandidaten zijn voor onze eerste trots: de herbergen van Nederland.
Hoe meer, hoe beter
De jongste van de eeuwcafés dateert op dit moment uit 1926. Dat is zeker. Net zo zeker is dat na komende oudejaarsavond de deuren wijd opengaan voor cafés met 1927 als stichtingsjaar. We blijven daarentegen ver weg van de vraag welk café het oudste van Nederland is. Enerzijds vanwege de mist van de geschiedenis, anderzijds vanwege dezelfde definitieproblemen als bij het kleinste dorp van ons land of het geografische middelpunt. Ook hiervoor geldt: het zij zo. Wat ons betreft, hoe meer oud(st)e cafés van Nederland hoe beter.